lutego 27, 2018

edukacja muzyczna w metodzie Montessori





Co kojarzy Ci się z metodą Montessori?

Drewniane zabawki, samodzielne jedzenie, a może tryb pracy, w którym dziecko wybiera ile chce się uczyć danego materiału? A może słysząc o metodzie Montessori nie masz żadnego skojarzenia?

To zacznijmy od początku -  kim była Maria Montessori? 

Maria Montessori była lekarzem, kształciła się w kierunku psychiatrii. Po praktykach w ,,domach dziecięcych" postanowiła jednak pracować z dziećmi i poświęcić się pedagogice. 

Najważniejsze założenia metody Montessori :

  • Sala bądź klasa jest przygotowana dla uczniów - wszystko w pomieszczeniu ma swoje określone miejsce na półce.
  • Dzieci w klasie są w różnym wieku (trzyletnia rozpiętość) - starsze dzieci uczą młodsze, podbudowanie poczucie wartości, poczucie społeczności
  • Indywidualna nauka - każde dziecko uczy się w swoim własnym tempie.
  • Dzieci są ciche z wyboru oraz z szacunku do innych
  • Pomieszczenie lekcyjne jest zaaranżowane dla ucznia - wszystkie materiały są z łatwością dostępne dla dziecka  (półki na wysokości dziecka, mebelki dostosowane do wzrostu dzieci, dekoracje umieszczone na wysokości ich oczu).
  • Dzieci poprzez swoje własne błędy uczą się podejmowania właściwych decyzji aby je naprawić (autokorekta). Jest to przeciwieństwo sytuacji, kiedy nauczyciel musi im te błędy wskazać.
  • Nauka przebiega w sposób doświadczalny - dzieci uczą się poprzez przykłady, a nie w sposób abstrakcyjny.
  • W środowisku ucznia są ściśle określone zasady - przez to dziecko w naturalny sposób uczy się dyscypliny.
  • Praca i nauka są traktowane jako coś normalnego i naturalnego. Dzieci nie zmusza się do nauki, pracują dla samej radości pracowania oraz poczucia odkrywania. 
  • Nauczyciel jest ,, świadkiem " pracy uczniów, odkrywa bardzo dyskretną rolę - dzieci nie są motywowane przez niego, ale przez potrzebę własnego rozwoju. 

To w skrócie o metodzie Montessori. A co z muzyką?


"... sukces [w edukacji muzycznej] jest związany z potrzebą otoczenia dziecka dużą  ilością muzyki tak,aby stworzyć strefę przyjazną rozwojowi zmysłu muzycznego i inteligencji."
-Maria Montessori, Odkrycie dziecka
Maria Montessori podkreślała ogromną wagę edukacji muzycznej w rozwoju dziecka. Wiedziała, że nie można traktować sztuki bardziej pochopnie aniżeli algebry, języka ojczystego czy biologii. 
Muzyka to uniwersalny język, kochany przez dzieci i dorosłych w różnych kręgach kulturowych na całym świecie. Dzieci mają nieskrępowaną skłonność do poruszania się, tańca i tworzenia muzyki, a także wrodzoną zdolność doceniania wszystkich rodzajów muzyki. Zajęcia muzyczne są uwzględniane w codziennym życiu w klasie Montessori i szanowane tak samo, jak inne przedmioty w programie nauczania.

W tradycyjnej szkole lekcja muzyki trwa TYLKO 45 minut tygodniowo.... a i tak w wielu szkołach jest traktowana po macoszemu, często jako zapychacz pomiędzy tymi ,, normalnymi " lekcjami. 

W metodzie Montessori nauczyciele powinni integrować codzienne czynności z muzyką poprzez śpiew, ruch, granie na instrumentach, słuchanie muzyki, granie na dzwonkach Montessori i chodzenie po linii do muzyki.  


Dzwonki Montessori

źródło:http://www.shopping168.com.cn/

Są to dwa zestawy identycznych dzwonków przedstawiających  diatoniczną skalę C - dur.  Białe dzwonki odpowiadają dźwiękom z gamy c - dur, a czarne dźwiękom chromatycznym (analogicznie do klawiszy na pianinie).  Zestaw składa się z ośmiu dzwonków, zwany też "klawiaturą", odzwierciedloną przez czarne dzwonki i pięć dzwonków na czarnych stojakach z lustrzanymi odbiciami, a także pięć dzwonków na brązowych stojakach. Dzwonki są ulokowane na specjalnie zrobionej do tego szafce. W zestawie powinny być trzy  trzy pałeczki i dwie przepustnice. 

Dzwonki Montessori to przepiękny i precyzyjnie wykonany materiał rozwojowy autorstwa Anny Maccheroni, koszt instrumentu to blisko 2 tysiące złotych... 
Pracując z dzwonkami dzieci uczą się:

  • budowy dzwonka
  • kształtowania słuchu
  • określania, czy melodia podąża w górę czy w dół
  • określania, czy dźwięk jest wysoki czy niski
  • stopniowania dźwięków
  • nazw dźwięków
  • szkolenia słuchu absolutnego
Jeżeli ciekawi Cię, jak działa mechanizm dzwonków Montessori to zapraszam Cię tutaj. Będziesz mógł / mogła pograć online.

A jeżeli chcesz zrobić sobie samemu takie dzwonki to zajrzyj tutaj. (Uprzedzam, nie będzie łatwo!)


Cylindry Muzyczne ( Puszki Szmerowe)



Cylindry muzyczne (zwane też puszkami szmerowymi Montessori) to zestaw składający się z :


  • niebieskiego pudełka zawierającego 4 bądź 6 cylindrów (walców) w tym samym rozmiarze, a także czerwonego pudełka zawierającego 4 bądź 6 cylindrów w tym samym rozmiarze.
  • każdy cylinder koloru niebieskiego ma swój odpowiednik dźwiękowy koloru czerwonego.
  • każdy cylinder w pudełku niebieskim jest wypełniony różną substancją, aby po wstrząśnięciu wydał inny dźwięk (np. ryż, kasza manna, koraliki,  małe kamyczki).  
  • cylindry są uszczelnione, nie można ich otworzyć.

Zabawa puszkami szmerowymi polega na dopasowaniu przez dziecko walca o tym samym brzmieniu. Dziecko bierze do ręki jeden cylinder niebieski, potrząsa nim, słucha jego dźwięku i dopasowuje do niego tak samo brzmiący cylinder koloru czerwonego.

Zabawa ta uczy:
  • koncentracji
  • pamięci
  • kształtuje słuch
  • uwrażliwia dziecko na zmianę i wysokość dźwięków
  • uwrażliwia dziecko na zmiany dynamiki.

A tak bawią się puszkami szmerowskimi dzieci w szkole :) 

3. Chodzenie po linii


Doktor  Maria Montessori była uważnym obserwatorem i dostrzegła, że ​​dzieci lubią chodzić wzdłuż płotów, ogrodzeń i wszelakich linii. Montessori zdała sobie sprawę, że dzieci w ten sposób doskonalą swoje poczucie równowagi, wyciszają się i koncentrują.

Ćwiczenia ,,chodzenia po linii " mogą odbywać się w szkole, w przedszkolu czy w domu. Należy na podłodze nakreślić kształt elipsy (można to zrobić kredą bądź taśmą klejącą).

Jest to ćwiczenie grupowe z dwoma odrębnymi poziomami:

1. Ćwiczenia chodzenia po linii z przedmiotami
2. Poruszanie się w rytm muzyki

Celem tych ćwiczeń jest pomoc dzieciom w osiągnięciu  równowagi, koordynowaniu ruchów oraz rozwijaniu uwagi i woli.

Omówię punkt drugi - czyli poruszanie się w rytm muzyki po okręgu.

Drugi poziom aktywności obejmuje przejście od ciszy do rytmicznego poruszania się po linii słuchając muzyki. Metoda montessorii wykorzystuje muzykę, aby jeszcze bardziej zainspirować dzieci, które doskonalą swoje kroki stąpając po linii. Melodia i rytm, jakie słyszą dzieci motywuje je do jeszcze większego wysiłku, który prowadzi do rozwoju koordynacji ruchowej i koncentracji.

Do przeprowadzenia tego ćwiczenia niezbędna jest muzyka - można ją puścić z wszelkich odtwarzaczy, ale największą wartość dla dziecka ma wtedy, kiedy jest wykonywana na żywo (akompaniament pianina czy gitary). Wtedy dzieci obcując z muzyką szybciej mogą zareagować na zmiany tempa, a nauczyciel w szybki i spontaniczny sposób może dopasować muzykę do danej grupy).


Na początku muzyka leci w tle, a dzieci spontanicznie się do niej dostosowują - mogą biegać, chodzić, maszerować czy podskakiwać.

Można wykorzystać do tej metody:


  • Marsze (np . When the Saints go Marchin in)
  • Muzykę ludową z Rosji, Polski, Słowacji, Wenezueli, Szkocji, Irlandii, Ameryki i  wszelkich innych stron świata :)
  • Muzykę klasyczną.

 Dzieci naturalnie poruszają się w rytm muzyki i początkowo nie trzeba im udzielać żadnych instrukcji, co do poruszania się po kole. Natomiast dzieci będą potrzebować instrukcji do nauki  kroków  używanych w tańcach ludowych; Walce i polki są bardzo lubiane przez dzieci. Tańce te można ćwiczyć na linii koła. 

Co jeszcze wchodzi w skład edukacji muzycznej zawartej w metodzie Montessorii? Przede wszystkim integralność sztuki z innymi dziedzinami nauki. Dzieci śpiewają przy nauki geografii, przy nauce matematyki i języka obcego. Muzyka otacza dziecko od najmłodszych lat i jest nierozerwalna z innymi przedmiotami.  Dzieci od maleńkości powinny klaskać, tupać, śpiewać i czerpać ogromną radość ze słuchania muzyki a także jej tworzenia.  Słuchanie różnych rodzajów i stylów muzyki jest również częścią ich codziennego doświadczenia i wiąże się z nauką klasyfikacji (nazw instrumentów, kompozytorów i stylów muzyki), jak i do poznawania historii. 





Co wynoszą dzieci z edukacji muzycznej metodą Montessori?  Wynoszą wiedzę, że muzyczna ekspresja nie jest domeną kilku utalentowanych ludzi, ale prawem pierworodnym i  powszechnym dla nas wszystkich. Dzięki odpowiednim doświadczeniom wszystkie dzieci mogą śpiewać i grać na instrumentach, kształcić słuch,  czytać nuty i tworzyć muzykę. Innymi słowy, wszystkie dzieci mogą uczestniczyć w jednym z podstawowych wyrażeń człowieczeństwa - mówić językiem muzyki. 



Źródła: 

http://www.mariamontessori.com/2011/12/04/montessori-music/
http://montessoritraining.blogspot.com/2010/02/walk-line-activity-as-aim-toward.html
https://jbworld.com/montessori-bells/
https://www.montessoriservices.com/ideas-insights/music-in-the-montessori-classroom
http://www.montessori.gda.pl/portfolio/korzysci-plynace-z-metody-montessori/
https://rodzinamontessori.pl/muzyka-w-montessori/


14 komentarzy:

  1. Uwielbiam Montessori! Sama często stosuję przy chłopcach - mam dwóch małych indywidualistów! ;) Na pewno będę częściej tu zaglądać:))

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja jestem zakochana w metodzie Montessori jak większość osób, które się z nią zaznajomiło... wszystkiego dobrego dla Was!

      Usuń
  2. Jestem u Ciebie pierwszy raz i aż sprawdzałam, czy nie jesteś pedagogiem ;) Bardzo ciekawy artykuł! ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Pedagogiem Montessori? :)

      Dziękuję za komplement, mam w planach zrobienie kursu :) Pozdrawiam! :)

      Usuń
  3. pierwszy raz słyszę o tej metodzie
    bardzo ciekawy artykuł

    OdpowiedzUsuń
  4. Wow jestem pod wrażeniem. Bardzo ciekawy wpis aa o metodzie nie miałam pojecia

    OdpowiedzUsuń
  5. Obiło mi się o uszy To całe Montessori, że to sposób nauczania. Poza tym nie zagłębiałam się w temat, bo u nas nie ma takiego nauczania. Jednak z tą muzyką to całkiem ciekawe.

    OdpowiedzUsuń
  6. Powiem Ci, że jeszcze dzieci nie planuję, ale jest to mega ciekawe! Byłabym skłonna się ku temu pochylić:)

    OdpowiedzUsuń
  7. O pedagogice Montessori słyszałam, jednak nie czytałam nigdzie tak dokładnie o edukacji muzycznej. Ciekawa sprawa. W 1 klasie dzieci w ogóle nie mają zajęć muzycznych;-( niby się uczą jakichś piosenek, poznają nuty ale do edukacji muzycznej jednak trochę brakuje.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Polska to kraj, gdzie edukacja muzyczna jest.... najsłabiej rozwinięta. Szkoda...

      Usuń
  8. Montessori jest ponadczasowa! Sprawdzała się dawno i dzisiaj również. Według mnie świetna dla maluchów i dzieci w wieku przedszkolnym. A jeśli chodzi o edukację muzyczną, to masz stuprocentową rację, w szkole traktowana jest cały czas po macoszemu!!!!! (wiem coś o tym, bo jestem nauczycielką). A przecież dzieci otaczać powinniśmy dźwiękami, muzyką! Inspirując się Marią Montessori można dla malucha wykonać łatwo proste zabawki, także muzyczne i bawić się świetnie. Ja właśnie kilka takich zrobiłam i czekam tylko na zabawę i uśmiech mojego kochanego wnusia.:) Bardzo ciekawy i inspirujący wpis:)

    OdpowiedzUsuń
  9. Muzyka to nie odłączna rzecz niezbędna mi do życia, że tak powiem. O metodzie słyszałam, ale Twój wpis dopiero moją wiedzę pogłębił :)

    OdpowiedzUsuń

Copyright © 2014 singing mummy! , Blogger